Cruel and Unusual toont hoe gevangenisstelsels in beeld worden gebracht en wat die beelden ons vertellen. Hoe goed zijn wij als burger, belastingbetaler en medemens, geïnformeerd over het leven in de gevangenis? Hoe worden deze beelden gemaakt, verspreid en geconsumeerd? In het werk van de voor Cruel and Unusual samengebrachte fotografen wordt een verrassende, ongedachte kijk achter ’s werelds gevangenismuren geboden. Hun projecten confronteren de kijker met de vraag, waartoe ons gevoel van fatsoen precies geëvolueerd is en in hoeverre de huidige penitentiaire praktijk daarmee nog strookt. Wat in het oog springt, is de explosieve groei van de gevangenispopulatie in een ‘vrij’ land als de Verenigde Staten. In een periode van slechts 40 jaar hebben een mislukt ‘tough on crime’-beleid, op sensatie beluste media, privatisering van het gevangeniswezen en een gedesinformeerd publiek bijgedragen aan een vervijfvoudiging van de Amerikaanse gevangenisbevolking – een misstand die bovendien een zorgwekkende raciale component heeft. Landen in ondermeer Afrika en het Midden-Oosten hebben fors geïnvesteerd in geavanceerde militaire systemen voor crowd control en interne veiligheid. Opsluiting is één van de vele instrumenten die worden ingezet door staten die hun stabiliteit of machtspositie bedreigd zien door volksopstanden en rellen.

Ook in Europa verschuiven beleid en publieke opinie ten aanzien van het beheer van gevangenispopulaties, het toekennen van langere straffen, de uitbesteding van de gedetineerden over de grenzen heen, de strengere immigratiewetgeving. Nederland kende in de afgelopen decennia aanzienlijke schommelingen in de gevangenisbevolking. Momenteel is het aantal gedetineerden aan het dalen, en worden gevangenen uit België (tijdelijk) gehuisvest in lege cellen. Tegelijkertijd is het detentieregime verzwaard voor immigranten en asielzoekers, met inbegrip van jongeren en gezinnen met kinderen.

Gastcuratoren en fotobloggers Hester Keijser en Pete Brook willen de kijker confronteren met de vraag wat onze verschillende samenlevingen willen bereiken met het (massaal) opsluiten van criminelen en overtreders. De geselecteerde fotografen benaderen het onderwerp elk vanuit eigen strategieën, materialen en technieken. Mede vanuit een al dan niet beperkte toegang tot gevangenissen, werken ze met amateurfotografie, alternatieve processen, teksten, beschilderde beelden, digitale manipulaties of traditionele zwart-wit documentaire fotografie. Veel van het werk is voor de eerste keer in Nederland te zien.


Tijdens het programma van Helemaal Melkweg is deze tentoonstelling vanaf 19.00 uur te zien.